Τα επόμενα βήματα σε διπλωματικό επίπεδο σχεδιάζει η ελληνική κυβέρνηση μετά τη συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμπντελάτι, με στόχο την επίλυση του ζητήματος της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά.
Του Κώστα Πασίση
Η Αθήνα επιδιώκει μια «καθαρή λύση» για το ιδιοκτησιακό καθεστώς, διατηρώντας παράλληλα τη στρατηγική συμμαχία με το Κάιρο. Πίσω από τις επίσημες δηλώσεις όμως, διαφαίνονται οι σύνθετες νομικές και όχι μόνο διαστάσεις, που κάνουν το ζήτημα ακόμη πιο πολύπλοκο.
Η απόφαση να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις σε τεχνικό επίπεδο, χωρίς την παρουσία των υπουργών αλλά υπό την εποπτεία τους, δείχνει ότι και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν την ανάγκη για λεπτομερή επεξεργασία και μεγαλύτερη εμβάθυνση, με ότι αυτό συνεπάγεται…
Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων βρίσκονται διάφορες εκδοχές λύσεων όπως η αναίρεση στο ανώτατο δικαστήριο της Αιγύπτου έως μια διακρατική συμφωνία, γεγονός που αποκαλύπτει τουλάχιστον ότι οι συζητήσεις δεν είναι σε αδιέξοδο.
Αυτό δημιουργεί μια συγκρατημένη αισιοδοξία στο Μαξίμου και στην Βασιλίσσης Σοφίας, αλλά μέχρι εκεί…
Όπως επισημαίνουν διπλωματικές πηγές η ελληνική διπλωματία έχει κατορθώσει να μετατρέψει μια κρίση σε ευκαιρία για εμβάθυνση του διαλόγου.
Σενάρια και συμφέροντα
Οι ίδιες πηγές ωστόσο βλέπουν δυο σενάρια να διαγράφονται στον ορίζοντα.
Ένα βραχυπρόθεσμο 6 έως 12 μηνών. Σε αυτό θα έχουμε – πιθανότατα – μια παρατεταμένη τεχνική διαπραγμάτευση που θα εξυπηρετεί και τις δύο πλευρές στη βάση του σεβασμού των ανησυχιών εκατέρωθεν.
Το δεύτερο είναι πιο μακροπρόθεσμο όπου η διαπραγμάτευση ενδεχομένως να καταλήξει σε έναν «κομψό συμβιβασμό», με την Αίγυπτο να δίνει εγγυήσεις για την λειτουργία της Μονής και κάποια προνόμια…
Η ελληνική διπλωματία πάντως λαμβάνει υπόψη στο σχεδιασμό της και το ενδεχόμενο να αλλάξει η πολιτική συγκυρία στην Αίγυπτο.
Η σημερινή «καλή θέληση» των Αιγυπτίων δεν είναι νομικά δεσμευτική.
Η Ελλάδα κινείται με προσοχή, αναγνωρίζοντας τη σημασία της στρατηγικής σχέσης με την Αίγυπτο, ιδίως μετά την αναβάθμιση σε Στρατηγική Εταιρική Σχέση.
Η Αθήνα δεν θέλει να διακινδυνεύσει τη συμμαχία, αλλά ούτε να υποχωρήσει σε ένα ζήτημα που άπτεται της πολιτιστικής της κληρονομιάς.
Η επίκληση εγγράφων της UNESCO και του διεθνούς δικαίου υποδηλώνει προετοιμασία για μακρά διαπραγμάτευση, πιθανώς σε διεθνές επίπεδο, αν υπάρξουν αντιμαχόμενα συμφέροντα ή ερμηνείες του νόμου.
Παρά τις αιγυπτιακές διαβεβαιώσεις ότι το θρησκευτικό καθεστώς παραμένει ανεπηρέαστο, η Ελλάδα βλέπει απειλή στο ιστορικό status quo.
Κρίσιμες ισορροπίες
Η απόφαση του Αιγυπτιακού Δικαστηρίου μπορεί να συνδέεται με ζητήματα διαχείρισης γης, με το Κάιρο να αποφεύγει την ευθεία σύγκρουση με το δικαστικό του σύστημα.
Οι δηλώσεις του αιγυπτιακού υπουργού Εξωτερικών, που τονίζουν τη διατήρηση του πνευματικού ρόλου της Μονής, στοχεύουν να καθησυχάσουν την Ελλάδα, χωρίς να θίγουν τα εσωτερικά συμφέροντα και ισορροπίες.
Στη βάση όλων αυτών φαίνεται ότι το μέλλον της Μονής θα κριθεί από την ικανότητα των δύο πλευρών να ισορροπήσουν μεταξύ νομικών, πολιτικών και γεωπολιτικών παραμέτρων.
Η Ελλάδα θα συνεχίσει να πιέζει για την προστασία της κληρονομιάς της, ενώ η Αίγυπτος θα επιδιώξει να διατηρήσει το status quo χωρίς να υπονομεύσει την εσωτερική της σταθερότητα, όπως αναφέρουν ειδικοί επί των διεθνών σχέσεων.
