Το 1984 εκδόθηκε η συλλογή κειμένων του Βρετανού ιστορικού Elie Kedourie με τίτλο «The Chatham House Version: And Other Middle Eastern Studies». Σε αυτήν, ο συγγραφέας μεταξύ άλλων υποστήριζε ότι η πλειοψηφία των – κατά τον ίδιο – λανθασμένων χειρισμών της βρετανικής εξωτερικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή μπορεί να αποδοθεί στην «εκδοχή του Chatham House», δηλαδή σε ένα πλαίσιο εσφαλμένων αναλυτικών παραδοχών και υποθέσεων εργασίας για τη Μέση Ανατολή που για χρόνια κυριαρχούσε στους πολιτικούς κύκλους της Μ. Βρετανίας και του οποίου υπέρμαχος ήταν το Royal Institute of International Affairs (γνωστό και ως Chatham House).
Του Θανάση Π. Δαβάκη*
Δεν γνωρίζω ποιες δομές και ποια πρόσωπα εμπιστεύεται ο Πρόεδρος Ερντογαν σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, όμως φαίνεται να χαρακτηρίζονται από ένα τέτοιου είδους θεμελιωδώς εσφαλμένο και προβληματικό πλαίσιο παραδοχών και υποθέσεων εργασίας σχετικά με το πώς η Ελλάδα, οι φίλοι και σύμμαχοί της, καθώς και οργανισμοί όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση σκέπτονται και λειτουργούν σε θέματα που αφορούν στον σκληρό πυρήνα των συμφερόντων τους.
Κοινή συνισταμένη όλων των στοιχείων αυτού του προβληματικού αναλυτικού πλαισίου είναι η ιδέα ότι στο σύγχρονο διεθνές και περιφερειακό σύστημα η Τουρκία είναι ένας απαραίτητος εταίρος. Με άλλα λόγια, στην Άγκυρα φαίνεται να πιστεύουν ότι όσα προβλήματα και αν δημιουργήσει η Τουρκία, όλοι οι περιφερειακοί παίκτες, μικροί και μεγάλοι, θα πρέπει στο τέλος να διαπραγματευθούν μαζί της. Σε αυτό το πνεύμα, η Τουρκία έχει εμπλακεί σχεδόν σε όλα τα πολιτικά και στρατιωτικά μέτωπα της Μέσης Ανατολής, του Καυκάσου και της Αφρικής, ενώ πρόσφατα αύξησε κατακόρυφα την ένταση των παράνομων διεκδικήσεών της στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο.
Φυσικά, αυτή η «εκδοχή της Άγκυρας» δεν είναι τελείως αποκομμένη από την πραγματικότητα. Ενδεικτικά, πολλοί εταίροι μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση είτε δεν έχουν ακόμη αντιληφθεί πλήρως το μέγεθος του προβλήματος «Τουρκία» είτε είναι διατεθειμένοι να κάνουν τα στραβά μάτια με αντάλλαγμα μία βολική για αυτούς διαχείριση στο πεδίο του μεταναστευτικού.
Όμως, μία πιο προσεκτική ανάλυση της κατάστασης δείχνει ότι τα πράγματα δεν έχουν εξελιχθεί όπως θα περίμενε κάποιος με βάση τις προβλέψεις της «εκδοχής της Άγκυρας». Απέναντι στην τουρκική επιθετική συμπεριφορά, η Ελλάδα αντιπαρέθεσε από την πρώτη στιγμή ένα μείγμα ψύχραιμης αποφασιστικότητας και διπλωματικής κινητικότητας. Οι Ένοπλες Δυνάμεις μας κινητοποιήθηκαν τάχιστα και κατέλαβαν κρίσιμες θέσεις σε όλα τα θέατρα των επιχειρήσεων. Παράλληλα, η κυβέρνηση έθεσε επισταμένως το θέμα της παράνομης και επιθετικής τουρκικής συμπεριφοράς στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, ενώ πολλαπλασιάστηκαν οι διμερείς και πολυμερείς διπλωματικές και αμυντικές μας επαφές, καθώς και οι κοινές μας στρατιωτικές ασκήσεις. Εν τω μεταξύ, κανείς από τους περιφερειακούς φίλους και συμμάχους μας δεν φαίνεται μέχρι στιγμής διατεθειμένος να εξευμενίσει την Τουρκία, ενώ και η ΕΕ έχει αρχίσει να επανεκτιμά την κατάσταση.
Πιστεύω ότι τελικά, αντί για την περιβόητη «φινλανδοποίηση» της χώρας μας, αυτή η πολύμηνη αντιπαράθεση με την Τουρκία θα αναδείξει την Ελλάδα σε παίκτη-κλειδί με κεντρικό ρόλο στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας και ευημερίας στην ανατολική Μεσόγειο, εξέλιξη που σε μεγάλο βαθμό θα οφείλεται στην ψύχραιμη και σταθμισμένη κυβερνητική στάση, αλλά και στα θεμελιώδη λάθη της τουρκικής στρατηγικής.
* Ο Θανάσης Δαβάκης είναι βουλευτής Λακωνίας, Πρόεδρος της Ειδικής Διαρκούς Επιτροπής Εξοπλιστικών Προγραμμάτων και Συμβάσεων της Βουλής και π. Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας.
