Ποιος κερδίζει, η Ρωσία ή η Δύση; Αυτό το επίμονο ερώτημα φαίνεται να απασχολεί όλους σχετικά με το δημοψήφισμα της 30ης Σεπτεμβρίου που υποθετικά θα άλλαζε το όνομα της Πγδμ σε Βόρεια Μακεδονία. Το δημοψήφισμα απέτυχε να παράξει το επιθυμητό αποτέλεσμα καθώς μόνο 37% των ψηφοφόρων συμμετείχαν, πολύ κάτω από το 50% αναγκαίο για την εγκυρότητα του αποτελέσματος. Όπως πολλοί παρατηρητές των Βαλκανίων γνώριζαν εκ των προτέρων, το δημοψήφισμα ήταν μια πολύ δύσκολη υπόθεση και οι προγενέστερες εμπειρίες δεν ήταν ενθαρρυντικές (αναφορά σε δημοψήφισμα Νοεμβρίου 2004).
Αυτή τη φορά οι σοσιαλδημοκράτες με επικεφαλής τον Zoran Zaev άσκησαν πίεση για ένα δημοψήφισμα επί της Συμφωνίας των Πρεσπών που συνήφθη με την Ελλάδα τον Ιούνιο και στο πλαίσιο της οποίας η Μακεδονία (sic) συμφώνησε να αλλάξει το όνομά της σε Βόρεια Μακεδονία. Η αντιπολίτευση και ο πρόεδρος Gjorge Ivanov κάλεσαν σε μποϋκοτάζ και ο κεντροδεξιός ηγέτης του VMRO–DPMNE, Hristijan Mickoski κάλεσε τα μέλη του κόμματος και τους οπαδούς του να κάνουν τη δική τους επιλογή.
Δεν είναι μυστικό ότι ο πλειονότητα του εθνικιστικού VMRO επέλεξε να παραμείνει σπίτι της, λαμβάνοντας υπόψη την εκστρατεία #Боjкотирам (“I boycott“) στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης. Το συμπέρασμα τόσο το 2004 όσο και τώρα είναι ότι κανένα δημοψήφισμα δεν μπορεί να διεξαχθεί αν μια από τις δύο πολιτικές δυνάμεις στην Μακεδονία (sic) δεν το εγκρίνει. Στο τελευταίο δημοψήφισμα προστίθεται και η αδιαφορία τμήματος της αλβανικής κοινότητας που παραδοσιακά τάσσεται υπέρ του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. Τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος σε μερικές περιοχές όπου οι Αλβανοί είναι η πλειονότητα, κινούνταν πάνω από το μέσο εθνικό όρο, αλλά σε άλλες περιοχές ήταν σχετικά χαμηλά. Οι λόγοι για την αντιφατικότητα εντός της κοινότητας που αντιστοιχεί σε περίπου 30% του μακεδονικού (sic) πληθυσμού είναι πολύπλοκοι: από την επίκριση του δημοψηφίσματος εκ μέρους του ηγέτη της Συμμαχίας των Αλβανών Zijadin Sela , του τρίτου μεγαλύτερου κόμματος στο κοινοβούλιο, μέχρι τις θερμές αντιπαραθέσει στα τοπικά αλβανικά μέσα ενημέρωσης σχετικά με το εάν η επικύρωση της Συνθήκης των Πρεσπών κατά την οποία η εθνικότητα του κράτους θα είναι ‘’μακεδονική’’ υποβαθμίζει ή όχι τις εθνικές τους ρίζες. Τι έπεται;
Η Συμφωνία των Πρεσπών δεν έχει πεθάνει, παρά την επιμονή της πλευράς του μποϋκοτάζ ότι το αποτυχημένο δημοψήφισμα σημαίνει ακριβώς αυτό. Ο Zaev ισχυρίζεται ότι περισσότερο από 91% των ψηφοφόρων τάσσονται υπέρ της αλλαγής του ονόματος της χώρας και της ένταξης στο ΝΑΤΟ. Τόσο η Ε.Ε. όσο και η αμερικανική κυβέρνηση στηρίζουν τη μακεδονική (sic) κυβέρνηση και για αυτούς οι Μακεδόνες (sic) εξέφρασαν σαφώς τη στήριξή τους για την ένταξη της χώρας στη Δύση. Τα συντονισμένα μηνύματα μετά την ψηφοφορία υποδηλώνουν ότι τόσο ο Zaev όσο και οι δυτικοί του σύμμαχοι ήταν προετοιμασμένοι για το ενδεχόμενο αποτυχίας του δημοψηφίσματος.
Παρά το αποτέλεσμα, παραμένει ακόμα να διεξαχθεί η κύρια πολιτική μάχη καθώς, επισήμως, η Μακεδονία (sic) πρέπει να τροποποιήσει το Σύνταγμά της προκειμένου να αλλάξει το όνομά της και αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσω κοινοβουλίου (…). Υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα για το πώς θα είναι η επόμενη Βουλή αν προκύψουν πρόωρες εκλογές. Το δημοψήφισμα ήταν απλά ένας πρόλογος, τώρα αρχίζει η πραγματική δράση. Παρά τις εικασίες πολλών σοφών δεν θα σχετίζεται με την κατεργαριά της Ρωσίας ή την αποστολή της Δύσης να μετατρέψει τη (Βόρεια) Μακεδονία σε ιστορία επιτυχίας. Το αν ο Zaev επιτύχει να φέρει τη χώρα του στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε. εξαρτάται πάρα πολύ από τις ικανότητές του να υπερκεράσει τα εμπόδια των πανούργων πολιτικών και επιχειρηματιών σε αυτή τη μικρή βαλκανική δημοκρατία.
