«Η πατρίδα μου δεν πρόκειται να δεχθεί διευθετήσεις που να δηλώνουν αναγνώριση ξένης κυριαρχίας ή να δανειστεί τάχα τους δικούς της θησαυρούς». Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συνόψισε σε λίγες φράσεις τη θέση της Ελλάδας για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα.
Οπως ανέφερε, η απομάκρυνσή τους από το μνημείο «ακρωτηριάζει τελικά την ίδια τους την υπόσταση, αλλοιώνοντας βάναυσα την ιστορική αλήθεια». Υπογράμμισε ότι η ελληνική θέση δεν αποτελεί μια γενική εθνική διεκδίκηση ούτε στρέφεται κατά της αποστολής των μουσείων διεθνώς. «Ο Παρθενώνας συνιστά μία μοναδική και μία αυτοτελή περίπτωση», σημείωσε, προσθέτοντας ότι το ζήτημα δεν μπορεί να εγκλωβιστεί «στα όρια νομικών, τεχνικών ζητημάτων».
Οι αναφορές του πρωθυπουργού στα Γλυπτά του Παρθενώνα έγιναν κατά την τελετή παράδοσης – παραλαβής κειμηλίων μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας. Ετσι πρέπει να κάνει κάθε χώρα. Να επιστρέφει κειμήλια άλλων λαών και να παίρνει πίσω, σε αντάλλαγμα, δικά της.
Με τη Βουλγαρία έχουμε πολλές εκκρεμότητες. Οσες φορές οι Βούλγαροι ήρθαν ως κατακτητές στη Βόρειο Ελλάδα (Μακεδονία και Θράκη) όλο και κάτι έπαιρναν από την πολιτιστική κληρονομιά μας, κυρίως Βυζαντινά. Αδειασαν βιβλιοθήκες ολόκληρες μοναστηριών και άρπαξαν λειτουργικά σκεύη και εικόνες.
Κάπου 13.000 είναι όσα μάς έκλεψαν, ανάμεσα στα οποία πολλά χειρόγραφα. Να τα ζητήσουμε πίσω, λοιπόν, θα ήταν το εύλογο αίτημα.
Κάποια στιγμή θα τα ζητήσουμε, υποθέτω, όμως μακάρι να ήταν τόσο απλό. Τα χειρόγραφα και τα βιβλία, εξαιρετικά πολύτιμα για το περιεχόμενό τους ιδίως, φυλάσσονται σήμερα σε κάποιο ακαδημαϊκό ίδρυμα της γείτονος και αν θέλουμε να πετύχουμε κάτι, πρέπει να συνδιαλλαγούμε με το ίδρυμα αυτό. Προς το παρόν ούτε να μας ακούσουν.
Αν προσφύγουμε στα δικαστήρια; Μάλλον δεν θα καταφέρουμε κάτι. Όπως μας πληροφόρησε νομικός που γνωρίζει πολύ καλά το υπουργείο Πολιτισμού, και ανάλογες υποθέσεις, σε αυτές τις περιπτώσεις είναι, περίπου, πιάσε το αυγό και κούρεψ’ το. Είναι σχεδόν αδύνατον να υπάρξει δικαστήριο σε ξένη χώρα που θα καταδικάσει μουσείο της χώρας αυτής για κλεμμένα.
Υπενθυμίζω πως υπάρχει και η δικαιοσύνη δεύτερου και τρίτου βαθμού. Οπότε, είναι σαν να ψάχνεις ψύλλους στα άχυρα. Όταν, μάλιστα, ζητάς επιστροφή αγαθών που εκλάπησαν προ του 1970, (από αυτό το έτος και μετά μετρά η UNESCO τα χωρίς ξεκάθαρη προέλευση αντικείμενα) τότε τα πράγματα είναι ακόμα πιο σοβαρά.
Οι μόνες κλοπές αντικειμένων που αναγνωρίζονται σήμερα, εφόσον αποδείξουν οι τότε κάτοχοί τους ότι τα έκλεψαν οι ναζί, είναι οι κλοπές σε χώρες υπό γερμανική κατοχή. Εχει και η Ελλάδα τέτοια, και κάνει πολλά για να τα εντοπίσει, αλλά δεν είναι εύκολο. Ξέρουμε πολλά από όσα μάς έκλεψαν. Ποιος τα έχει; Άντε να βρεις τους κληρονόμους του άγνωστου Γερμανού αξιωματικού που τα έκλεψε.
Τι μας μένει; Οι διμερείς συμφωνίες, και οι διακρατικές, οι οποίες επιτρέπουν σε δικαστικές αρχές τρίτων χωρών να κατάσχουν πολιτιστικά αγαθά που έχουν βγει από τη χώρα παράνομα. Τέτοια συμφωνία έχουμε από το 2011 με τις ΗΠΑ και μας ωφέλησε πολλαπλά.
Η συμφωνία λήγει τον ερχόμενο Νοέμβριο και των φρονίμων τα παιδιά πριν πεινάσουν υπογράφουν νέα.
Την Τετάρτη, στην Αθήνα, ο Μάρκο Ρούμπιο και η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη θα υπογράψουν την παράταση, κατά μια πενταετία της συμφωνίας. Όπως και την πρώτη φορά, έτσι και τώρα, έχει γίνει πολλή και καλή δουλειά από τα στελέχη του υπουργείου Πολιτισμού, υπό την καθοδήγηση της Λίνας Μενδώνη. Η οποία ήταν η επισπεύδουσα και στην προηγούμενη.
Η συμφωνία μιλά για παράνομη διακίνηση αρχαίων της Ελλάδας από την αυγή του πολιτισμού μέχρι και τον 15ο αιώνα.
Ο περιορισμός του 15ου αιώνα (συγκεκριμένα του 1453 μ.Χ.) χρησιμοποιείται παραδοσιακά ως το ορόσημο που διαχωρίζει την Κλασική, Μεσαιωνική και Βυζαντινή περίοδο από τη μεταγενέστερη ιστορία.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση. Η ελληνοαμερικανική συμφωνία δεν σταματά εκεί, αλλά χωρίζει τα πολιτιστικά αγαθά σε δύο βασικές κατηγορίες:
Αρχαιολογικό υλικό: Καλύπτει αντικείμενα από την Προϊστορική περίοδο (περίπου 1,7 εκατομμύρια χρόνια πριν) έως και τον 15ο αιώνα μ.Χ. (πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας).
Εκκλησιαστικό και Εθνολογικό υλικό: Για να μην μείνουν απροστάτευτοι οι θησαυροί της νεότερης ιστορίας, η συμφωνία επεκτείνεται μέχρι το 1830 μ.Χ.. Αυτό περιλαμβάνει μεταβυζαντινές εικόνες, εκκλησιαστικά κειμήλια, χειρόγραφα, παραδοσιακές ενδυμασίες και αρχιτεκτονικά στοιχεία της περιόδου της Τουρκοκρατίας και της Ελληνικής Επανάστασης.
Το έτος 1830 επιλέχθηκε σκοπίμως καθώς συμπίπτει με την ίδρυση του ανεξάρτητου Ελληνικού Κράτους (Πρωτόκολλο του Λονδίνου), χρονική στιγμή από την οποία η Ελλάδα απέκτησε πλέον τη δική της επίσημη νομοθεσία προστασίας των αρχαιοτήτων.
Πρόκειται, δηλαδή, για την πλήρη εφαρμογή των διατάξεων του ελληνικού αρχαιολογικού νόμου. Ο οποίος είναι από τους πιο αυστηρούς στον κόσμο.
Παρένθεση εδώ. Δώσαμε τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ στους Βούλγαρους και ξεσηκώθηκαν τα Σκόπια (Βόρεια Μακεδονία να τη λέει όποιος θέλει. Για μένα εξακολουθεί να λέγεται με το όνομα της πρωτεύουσάς της).
Η φίλη μου Σ.Λ. ιστορικός και φιλόλογος σχολιάζει:
«Ο τσάρος Σαμουήλ, ορθόδοξος ηγέτης της Βουλγαρίας, αλλά και ο αντίπαλος του, τότε, Βασίλειος ο Β ο Μακεδών είναι η απόδειξη ότι τον 10ο-11ο αιώνα υπήρχε μόνο η Μακεδονική Δυναστεία, και όχι μακεδονικό βασίλειο με επικεφαλής τον Σαμουήλ.
Οπότε το ψέμα των βορειομακεδόνων (και της Ρωσίας) για μακεδονικό βασίλειο και μακεδονικό έθνος, πάει περίπατο και άσε τους τώρα να τσακώνονται με τη Βουλγαρία για τα κόκκαλα ενός Βούλγαρου ηγεμόνα.
Η ιστορικοφανής δημιουργία φαντασίας του Τίτο, έφτασε στο τέλος της.»
Ο Τίτο είναι πρώην ηγέτης του κράτους που λεγόταν Γιουγκοσλαβία, επί (υπάρξαντος; ) σοσιαλισμού. Μας είχαν ζαλίσει τον έρωτα από τότε με το πόσο μοιάζουν οι χώρες μας. Το έχω υποστεί σε αποστολή στην Οχρίδα, όπου ξαφνικά θεωρήθηκα… προσωπικότητα και ήθελαν να μου πάρουν συνέντευξη για την τηλεόρασή τους.
Επαψαν να θέλουν όταν ερωτηθείσα κατά πόσο μοιάζουν οι χώρες μας, είπα καθόλου, πώς μπορώ να συγκρίνω δυο χώρες με τόσο διαφορετικό σύστημα διακυβέρνησης; Και γλύτωσα…
Τι λέγαμε πιο πριν για διακρατικές συμφωνίες; Δεν είχαμε για τη Μονή Αγίας Αικατερίνης του Σινά και είμαστε στο χείλος της καταστροφής.
Με τον χρόνο να μετράει αντίστροφα για την έκδοση της απόφασης του αιγυπτιακού Αρείου Πάγου για την Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης του Σινά στις 24 Οκτωβρίου, παλινωδίες και εσωτερικές έριδες της Αδελφότητας έχουν εμποδίσει μέχρι στιγμής την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ Μονής και αιγυπτιακού κράτους. Οι πληροφορίες από αιγυπτιακά ΜΜΕ για την εισήγηση των δύο ανώτατων εισαγγελέων για την υπόθεση προοιωνίζεται δραματικές εξελίξεις.
Μάλιστα, όπως λένε κάποιοι που γνωρίζουν, ίσως να μη δοθεί νέα παράταση στην ανακοίνωση της απόφασης του Αιγυπτιακού Αρείου Πάγου.
Ο ηγούμενος Συμεών βρίσκεται στην Αθήνα για λόγους υγείας, κύκλοι γύρω από την Ιερά Μονή προσπαθούν να υπονομεύσουν τη συνέχιση της διαπραγμάτευσης και την υπογραφή Συμφωνίας, η οποία θα καταστήσει άνευ αντικειμένου την δίκη στον Αιγυπτιακό Άρειο Πάγο. Και αυτό, επειδή προβλέπει ότι οι αιγυπτιακές αρχές θα αποσύρουν την αίτηση αναίρεσης και θα αποδεχθούν ως οριστική διευθέτηση του ζητήματος, την Συμφωνία.
Εάν δεν γίνει δυνατή μια νέα παράταση, και το Δικαστήριο δεχθεί την εισαγγελική πρόταση, η Μονή θα απωλέσει ακόμη 10 ακίνητα και θα τεθεί υπό αμφισβήτηση ο θρησκευτικός χαρακτήρας άλλων 28, με κίνδυνο να τα χάσει όλα. Μπορεί και περισσότερα.
Φταίει η αδελφότητα, δεν υπάρχει αμφιβολία, εκτός από τους Αδελφούς Μουσουλμάνους που έστησαν το ζήτημα. Αλλά το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν έχει δικαιώματα στη διαχείριση της Μονής, θα πρέπει να μας τρομάξει όλους. Σημαίνει πως κειμήλια και θησαυροί αιώνων μπορεί να χαθούν επειδή μια χούφτα άνθρωποι (23; 25;) δεν ομονοεί.
Πόσο επιπόλαια έχουμε αφήσει τέτοια ιδρύματα στα χέρια των μοναστικών κοινοτήτων; Ποιο θα είναι το αποτέλεσμα;
Ας ελπίσουμε όχι και τόσο δραματικό. Μα, ας πάρουμε και τα μέτρα μας.
Εξαιρέθηκε τελικά το Επταπύργιο από τον κατάλογο των μνημείων που μπορούν να παραχωρούνται για γαστρονομικές και ιδιωτικού χαρακτήρα εκδηλώσεις. Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ), γνωμοδότησε ομόφωνα, και η υπουργική απόφαση έχει υπογραφεί.
Λίγο αργά πήγε ο κ. Τσίπρας στο μνημείο για να κάνει την εκστρατεία του. Αν δεν υπήρχε αυτή η απόφαση, λέτε να είχε πάει για ξενάγηση;
Χλωμό το βλέπω.
Πάλι καλά που δεν ζήτησε και ξενάγηση από τους παρατρεχάμενους στο μετρό Θεσσαλονίκης, όπου η κυβέρνησή του έπαιξε μεγάλα παιχνίδια με τον σταθμό Βενιζέλου, με αποτέλεσμα να χαθεί και χρόνος και χρήμα.
Θα μπορούσε να πάει να δει τι έγινε μετά τους δικούς του μουσαμάδες.
Γιατί δεν τόλμησε;


