Σε λίγες μέρες, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, θα παρουσιαστεί μια μνημειώδης έκδοση. Στις 12 Οκτωβρίου και ώρα 19:00, στην αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος, και στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Μεγάρου Megaron Plus, παρουσιάζεται η τρίτομη έκδοση: «The Victory Monument of Augustus at Nicopolis. The Tropaeum of the Sea Battle of Actium» (εκδόσεις Καπόν) που αναφέρεται στο Μνημείο της νίκης του Αυγούστου στη Νικόπολη
H τρίτομη αγγλόφωνη έκδοση αποτελεί καρπό πολυετών ανασκαφών και διεπιστημονικής έρευνας ομάδας Ελλήνων και ξένων επιστημόνων, η οποία πραγματοποιήθηκε με την αποκλειστική δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Πρόκειται για ένα εκδοτικό και αρχαιολογικό γεγονός διεθνούς εμβέλειας, η σημασία του οποίου θα αναδειχθεί μέσα από τις εισηγήσεις διακεκριμένων επιστημόνων.
Πρόκειται για την ολοκλήρωση ενός έργου πολλών ετών και καθιστά διαθέσιμο στη διεθνή επιστημονική κοινότητα το σύνολο της γνώσης που προέκυψε από τη μελέτη του Μνημείου και των ευρημάτων του. Οι δύο πρώτοι τόμοι αναδεικνύουν ένα μνημειακό σύνολο θεμελιώδους σημασίας για την κατανόηση της πρώιμης ρωμαϊκής αυτοκρατορικής ιδεολογίας και αρχιτεκτονικής. Το μνημείο, το οποίο ανήγειρε ο Αύγουστος στον ιερό λόφο του Απόλλωνος, αποτελεί απτή έκφραση της νίκης του στη ναυμαχία του Ακτίου (31 π.Χ.) και της βαθιάς πολιτικής μεταβολής που ακολούθησε, δηλαδή της μετάβασης από τη Ρωμαϊκή Δημοκρατία στο πολίτευμα της Ηγεμονίας (Principatus), το οποίο πήρε το όνομά του από τον τίτλο princeps και διαμόρφωσε το πρόσωπο της Ρώμης για αιώνες.
Με 14 κεφάλαια κορυφαίων ειδικών, η έκδοση προσφέρει μια ολοκληρωμένη, διεπιστημονική προσέγγιση του μνημείου. Ως ένα από τα πρώτα οικοδομήματα της εποχής του Αυγούστου, στο οποίο συνυφαίνονται ο χαρακτήρας τροπαίου στρατιωτικής υπεροχής και ιερού χώρου λατρείας, το Μνημείο αντανακλά τη νέα αυτοκρατορική ιδεολογία και τη θεμελίωση της πολιτικής εξουσίας του Αυγούστου σε παγκόσμια κλίμακα.
Ο τρίτος τόμος επικεντρώνεται στη συστηματική και τεκμηριωμένη ανασύνθεση των χιλιάδων θραυσμάτων που προέρχονται από τη διακόσμηση του βωμού και του μνημείου συνολικά. Η μελέτη αυτή συμβάλλει ουσιαστικά στην κατανόηση της δημόσιας τέχνης της εποχής του Αυγούστου και της εικαστικής γλώσσας που διαμορφώνεται από τη δημιουργική σύζευξη ελληνικών και ρωμαϊκών παραδόσεων.
Η έκδοση αποτελεί το αποτέλεσμα πολυετούς και συστηματικής έρευνας του Κωνσταντίνου Ζάχου και της διεθνούς ομάδας συνεργατών του. Προσφέρει μια πλήρως τεκμηριωμένη και εκτενώς εικονογραφημένη παρουσίαση του μνημείου και ολοκληρώνει την τριλογία με μια συνθετική και επιστημονικά τεκμηριωμένη αποτίμηση της θέσης του στην ιστορία της τέχνης και της ρωμαϊκής ιδεολογίας.
Την επιστημονική τεκμηρίωση συμπληρώνει ένας μεγάλος αριθμός φωτογραφιών υψηλής ποιότητας και σχεδίων, που προσφέρουν μια άμεση εικόνα του Μνημείου και της εποχής του.
Ο Andrew Wallace- Hadrill, από τους σημαντικότερους διεθνώς μελετητές του ρωμαϊκού κόσμου, επισήμανε τη σημασία της επίπονης μελέτης και ανασύνθεσης των ευρημάτων, οι οποίες επιτρέπουν πλέον να δούμε το Μνημείο μέσα σε ένα πολύ ευρύτερο ιστορικό και καλλιτεχνικό πλαίσιο.
Τη σημασία του Μνημείου και τα αποτελέσματα της έρευνας θα προσεγγίσουν από διαφορετικές, συμπληρωματικές οπτικές οι: Andrew Wallace-Hadrill, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Cambridge, Μανόλης Κορρές, ομότιμος καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Παυλίνα Καραναστάση, ομότιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης, και Χαρά Καππά, αρχαιολόγος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων.
Την εκδήλωση θα χαιρετίσουν ο Πρόεδρος του Σωματείου «ΔΙΑΖΩΜΑ», κ. Σταύρος Μπένος, η Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πρέβεζας, δρ Ανθή Αγγέλη, το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ), κ. Γιώργος Αγουρίδης και η υπεύθυνη της εκδοτικής παραγωγής, Ραχήλ Μισδραχή- Καπόν.
Τη συζήτηση συντονίζει ο δρ Κωνσταντίνος Ζάχος, επίτιμος έφορος αρχαιοτήτων, ανασκαφέας του Μνημείου και επιμελητής της έκδοσης.
Η βραδιά αυτή δεν αφορά μόνο τους αρχαιολόγους και τους ιστορικούς. Απευθύνεται σε όποιον θέλει να κατανοήσει πώς ένα αρχαιολογικό εύρημα μετατρέπεται, μέσα από χρόνια ανασκαφής, συντήρησης, τεκμηρίωσης και μελέτης, σε ιστορική γνώση. Πώς από λίθους, χιλιάδες θραύσματα γλυπτών, ίχνη χαμένων χάλκινων εμβόλων και μια επιγραφή μπορούμε να ανασυνθέσουμε ένα μνημείο – και μαζί του τον κόσμο που το δημιούργησε. Πώς ένα μνημείο που σώζεται σήμερα στην Ήπειρο μπορεί να μας οδηγήσει πίσω σε εκείνη τη μέρα του 31 π.Χ., όταν στο Άκτιο κρίθηκε η τύχη του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας και άρχισε να διαμορφώνεται ο κόσμος του Αυγούστου.
«Υπάρχουν μνημεία που προσδιορίζουν μια ολόκληρη εποχή. Υπάρχουν όμως και μνημεία που ταυτίζονται με συγκεκριμένες στιγμές κατά τις οποίες η Ιστορία αλλάζει κατεύθυνση. Ένα τέτοιο μνημείο είναι το τρόπαιο της ναυμαχίας του Ακτίου στη Νικόπολη. Στις 2 Σεπτεμβρίου του 31 π.Χ., στα ανοιχτά του Ακτίου, ενός άγνωστου ακρωτηρίου των ηπειρωτικών ακτών του Ιονίου Πελάγους, αναμετρήθηκε ο στόλος του Οκταβιανού με εκείνον του Μάρκου Αντωνίου και της Κλεοπάτρας. Η έκβαση της ναυμαχίας έκρινε τον αγώνα για την κυριαρχία στον ρωμαϊκό κόσμο και εγκαινίασε τη νέα εποχή του Αυγούστου και της Pax Romana. Στον λόφο όπου είχε εγκαταστήσει το στρατηγείο του πριν από τη ναυμαχία, ο Οκταβιανός ίδρυσε, μετά τη νίκη του ένα μνημείο χωρίς πραγματικό παράλληλο. Στην πρόσοψή του στερεώθηκαν 35 χάλκινα έμβολα από αιχμαλωτισμένα πολεμικά πλοία του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας. Χαμηλότερα, στην πεδιάδα κάτω από τον λόφο, απλώθηκε η νέα πόλη, η Νικόπολη – η πόλη της Νίκης, που την κατοίκησαν οι πληθυσμοί των γειτονικών ηπειρωτικών και ακαρνανικών πόλεων και που σφράγισε το τοπίο της ευρύτερης περιοχής για αιώνες.
Σήμερα, η ίδια αρχαία πόλη, διεκδικεί την ένταξή της στο Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Δύο χιλιάδες χρόνια αργότερα, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, το Υπουργείο Πολιτισμού ξεκίνησε συστηματικά την αποκάλυψη της πόλης και του Μνημείου. Η ανασκαφή του τελευταίου, όμως, ήταν μόνο η αρχή μιας μακράς και εξαιρετικά απαιτητικής διαδρομής, ενός τεράστιου μετανασκαφικού εγχειρήματος: της τεκμηρίωσης, συντήρησης και συστηματικής μελέτης του συνόλου των ευρημάτων. Η επίπονη επεξεργασία αυτού του υλικού, μαζί με τη μελέτη της μνημειακής επιγραφής, των ιχνών των εμβόλων, της αρχιτεκτονικής του Μνημείου, επέτρεψε σταδιακά να ανασυντεθεί η εικόνα ενός από τα σημαντικότερα μνημεία της εποχής του Αυγούστου. Ξεχωριστή πρόκληση αποτέλεσαν τα χιλιάδες θραύσματα πεντελικού μαρμάρου από τη ανάγλυφη διακόσμηση του μνημειώδους βωμού του μνημείου, η οποία με την αμεσότητα ενός σημερινού ντοκιμαντέρ, περιγράφει τον περίφημο θρίαμβο του Οκταβιανού για το Άκτιο, που τελέστηκε στη Ρώμη στις 14 Αυγούστου του 29 π.Χ., με πρωταγωνιστή τον ίδιο. Ο καθηγητής Tonio Hölscher, μία από τις κορυφαίες μορφές της διεθνούς έρευνας για την αρχαία τέχνη και τη ρωμαϊκή πολιτική εικονογραφία, έχει χαρακτηρίσει το Μνημείο της Νικόπολης «μία από τις πιο σημαντικές αρχαιολογικές ανακαλύψεις του 20ού αιώνα».
Την παρουσίαση της έκδοσης συνδιοργανώνουν το Σωματείο Ερευνών Νικόπολης και το Σωματείο ΔΙΑΖΩΜΑ.
Η είσοδος είναι ελεύθερη με ηλεκτρονική κράτηση από τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου, μέσω της ιστοσελίδας του Μεγάρου: https://www.megaron.gr/event/to-mnimeio-tis-nikis-tou-avgoustou-sti-nikopoli-mia-mnimeiodis-ekdosi/
Αγγελική Κώττη
