Την πρόθεση της Ουάσιγκτον να εμβαθύνει τη στρατηγική σχέση με την Ελλάδα, σηματοδοτεί η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα την ερχόμενη εβδομάδα. Μια άφιξη με ιδιαίτερο διπλωματικό ενδιαφέρον, καθώς η κυβέρνηση επιδιώκει να αξιοποιήσει τη στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ, προκειμένου να ενισχύσει τη θέση της χώρας στην ευρύτερη περιοχή.
Του Κώστα Πασίση
Επιπλέον το χρονικό τάιμινγκ της «υψηλής» επίσκεψης συμπίπτει με μια περίοδο αυξημένης έντασης με την Τουρκία, λόγω της επικείμενης ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, που έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση της Άγκυρας, αλλά και εσωτερική «μουρμούρα», λόγω των γνωστών δηλώσεων του Άγγελου Συρίγου, βουλευτή και καθηγητή Διεθνούς Δικαίου.
Η Τουρκία έχει επαναφέρει τις αξιώσεις της για το project GSI, υποστηρίζοντας ότι οποιαδήποτε σχετική δραστηριότητα σε περιοχές που θεωρεί τουρκική υφαλοκρηπίδα προϋποθέτει προηγούμενη συνεννόηση και έγκριση της.
Η κυβέρνηση απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή την απαίτηση, επιμένοντας ότι η υλοποίηση του έργου αποτελεί νόμιμη δραστηριότητα και ότι δεν τίθεται ζήτημα εξασφάλισης τουρκικής άδειας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η έλευση Ρούμπιο προσφέρει στην Αθήνα την ευκαιρία να αναδείξει τις θέσεις της και να διερευνήσει κατά πόσον το αμερικανικό ενδιαφέρον για την ενεργειακή ασφάλεια μπορεί να μεταφραστεί σε χειροπιαστή υποστήριξη του έργου, παρότι φαίνεται να έχει τις …ευλογίες των ΗΠΑ.
Άμυνα και ενεργειακή ασφάλεια
Οι συνομιλίες Μητσοτάκη – Γεραπετρίτη – Ρούμπιο θα καλύψουν την εφαρμογή και την περαιτέρω αξιοποίηση της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA).
Όπως επισημαίνεται, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία σε υποδομές όπως η βάση της Σούδας και το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης αποτελεί κεντρικό πυλώνα των συζητήσεων, καθώς οι εγκαταστάσεις αυτές έχουν καθοριστικό ρόλο στις ανάγκες των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στην ευρύτερη περιοχή.
Παράλληλα, στην ατζέντα δεσπόζει η περιφερειακή συνεργασία μέσω του σχήματος «3+1» (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και ΗΠΑ).
Η Αθήνα επιδιώκει ακόμη να ενισχύσει τον ρόλο της ως ενεργειακού κόμβου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, αξιοποιώντας τις υποδομές μεταφοράς φυσικού αερίου και τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις.
Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον ενδιαφέρεται για την εξαγωγή αμερικανικού LNG στην Ευρώπη, που ενεργειακά τουλάχιστον βρίσκεται μπρούτα σε ένα αδιέξοδο, με τις γνωστές για όλους μας συνέπειες.
Τα μηνύματα και οι προσδοκίες
Στο επίκεντρο των συζητήσεων θα βρεθούν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία, καθώς οι δύο περιοχές απασχολούν την αμερικανική διπλωματικά και τον Ντόναλντ Τραμπ ο οποίος με τη σειρά του αναζητεί μια νίκη, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών (3 Νοεμβρίου 2026).
Από την άλλη πλευρά η χώρα μας επιδιώκει να αναδείξει το ρόλο της ως παράγοντα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, αξιοποιώντας τις σχέσεις της με το Ισραήλ, την Αίγυπτο και τις αραβικές χώρες, αλλά και τη γεωγραφική της θέση.
Παράλληλα, οι συνομιλίες θα αποτελέσουν ευκαιρία για ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία, την ασφάλεια της Ευρώπης και τις προκλήσεις που δημιουργεί η διεθνής ενεργειακή αβεβαιότητα.
Στην ατζέντα αναμένεται να περιληφθούν επίσης η αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, το μεταναστευτικό, η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και η περαιτέρω ενίσχυση των οικονομικών και επενδυτικών σχέσεων.
Σε πολιτικό επίπεδο, η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιδιώκει να αξιοποιήσει την επίσκεψη ως επιβεβαίωση της σημασίας που αποδίδει η Ουάσιγκτον στην Ελλάδα, διαψεύδοντας κατά κάποιο τρόπο τη φημολογία στο παρασκήνιο, ότι ο πλανητάρχης έχει στραμμένο το βλέμμα του προς την Άγκυρα.
