Η Εστία Νέας Σμύρνης και οι Εκδόσεις Ηρόδοτος, οργάνωσαν για απόψε την παρουσίαση του νέου βιβλίου της αρχαιολόγου, ιστορικού και συγγραφέως Δρος Ελένης Ράπτη, με τίτλο: «Σμύρνη, το καύχημα της Ιωνίας – Η εκπαίδευση των Ελλήνων».
Ένα έργο που φωτίζει τον καθοριστικό ρόλο της ελληνικής παιδείας στη Σμύρνη, αναδεικνύοντας την πνευματική ακτινοβολία της πόλης και τη συμβολή της στη διαμόρφωση της εθνικής και πολιτιστικής ταυτότητας του Ελληνισμού της Ιωνίας.
Η Σμύρνη, το καύχημα της Ιωνίας, αναδείχθηκε ως σημαντικό κέντρο εμπορίου και πολιτισμού ήδη από την αρχαιότητα, δεδομένου ότι τα λιμάνια της εξυπηρετούσαν το εμπόριο ανάμεσα στην Ανατολή και στη Δύση. Η οικονομική και η πνευματική ευημερία της πόλης συνέβαλαν στην ανάπτυξη ενός ακμάζοντος πολιτισμού που άνθισε για αιώνες. Οι Έλληνες κατείχαν διαχρονικά κεντρικό ρόλο στην οικονομική ζωή της πόλης φτάνοντας τον 19ο αιώνα χάρη στις στενές επαφές των Ελλήνων εμπόρων με τα μεγάλα εμπορικά κέντρα της Ευρώπης να αναδειχθεί σε πολύ σημαντικό κέντρο του μικρασιατικού ελληνισμού, καθιστώντας την από τους πιο σημαντικούς κόμβους για την εμπορία προϊόντων όπως το βαμβάκι, τα υφάσματα, τα μεταξωτά και τα μπαχαρικά. Η εκπαίδευση αποτελούσε ανέκαθεν κεντρικό πυλώνα του ελληνικού πολιτισμού. Η Σμύρνη, λόγω του πλούτου που συγκέντρωναν τα εκλεκτά μέλη της ελληνικής κοινότητας, είχε τη δυνατότητα να φιλοξενήσει ορισμένα από τα πιο φημισμένα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Μικράς Ασίας, με κύριο στόχο τη διατήρηση της ελληνικής ταυτότητας και τη διάδοση του ελληνικού πνεύματος. Η μικρασιατική καταστροφή ανέκοψε αυτή τη λαμπρή πορεία απότομα, ενώ κάποια εξ αυτών συνέχισαν το έργο τους στην Αθήνα. Ωστόσο, η πολιτιστική κληρονομιά της Σμύρνης διασώθηκε μέσω των προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα, φέρνοντας μαζί τους τις αξίες, τις παραδόσεις και τη μνήμη μιας πόλης που παραμένει σύμβολο μεγαλείου και απώλειας για τον ελληνισμό.
Η εκδήλωση θα γίνει στην Εστία Νέας Σμύρνης σήμερα Τρίτη στις 7μμ στην αίθουσα «Πάνος Χαλδέζος».
Χαιρετισμούς θα απευθύνουν:
– η κυρία Αναστασία Καψή – Παπαδάτου, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΣΤΙΑΣ Νέας Σμύρνης,
– η κυρία Δήμητρα Νάνου, π. Αντιπεριφερειάρχης Ν.Τομέα, Επικεφαλής της Δημοτικής Παράταξης «Νέα Σμύρνη. Μόνο Μπροστά»,
– η κυρία Μαριλένα Φαρίδη-Αγγελίδου, Αντιδήμαρχος Χορωδιών και Μπάντας του Δήμου Νέας Σμύρνης.
Για το βιβλίο θα μιλήσουν:
– ο κ. Δημήτριος Δρόσος, Καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής,
– ο κ. Γεώργιος Βλαχάκης, Καθηγητής στη Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου (ΕΑΠ), Διευθυντής του Προγράμματος Σπουδών «Ελληνικός Πολιτισμός» του ΕΑΠ.
– Δρ Ελένη Ράπτη, Αρχαιολόγος – Ιστορικός – Συγγραφέας
Συντονιστής της εκδήλωσης θα είναι ο Υποστράτηγος ε.α. και Διδάκτωρ Ιστορίας κ. Νικόλαος Κουρκουμέλης.
Η παρουσίαση θα πλαισιωθεί μουσικά από την Παραδοσιακή Χορωδία «Εν Ωδαίς», υπό τη διεύθυνση του Άρχοντος Μαΐστορος της Μ.τ.Χ.Ε. κ. Γεωργίου Ντόβολου.
Παράλληλα, θα λειτουργεί έκθεση ζωγραφικής του λαϊκού ζωγράφου και ιατρού κ. Νώντα Ρέντζη, ο οποίος θα παρουσιάσει την εικαστική τριλογία του αφιερωμένη στη Σμύρνη, προσφέροντας στο κοινό μια ξεχωριστή καλλιτεχνική προσέγγιση της ιστορικής μνήμης.
Παρακολουθήστε την εκδήλωση live streaming: https://new.diavlos.grnet.gr/el/room/6019/event/9163
O Γιώργος Αρχοντάκης, Φιλόλογος-Ιστορικός και Πρόεδρος της Ένωσης Σμυρναίων, σημειώνει στον πρόλογο:
«Για τον ιστορικό που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους παράγοντες εκείνους που οδηγήσαν στο μεγαλείο της Σμύρνης κατά το 18ο και, κυρίως, κατά το 19ο αιώνα δεν υπάρχουν μεγάλα διλήμματα, τουλάχιστον ως προς την επιλογή των κυριότερων από αυτούς. Δίπλα στην οικονομική δύναμή της, στη στρατηγική της θέσή της, στην πολυεθνική σύνθεση των κατοίκων της, στη στενότατη σχέση της με τις ανεπτυγμένες χώρες της Δυτικής Ευρώπης, ίσως και πιο ψηλά από όλα αυτά δεν θα έχει καμιά δυσκολία να κατατάξει την πνευματική της ανάπτυξη που είναι άμεσα συνδεδεμένη με τα εκπαιδευτικά της ιδρύματα, από τα πιο κοινά και προσιτά σε όλους τους πολίτες της μέχρι και τα πιο διάσημα, που σημάδεψαν με την προσφορά τους την πνευματική υπεροχή της απέναντι στις άλλες σημαντικές πόλεις των Μικρασιατών παραλίων και του εσωτερικού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Αυτά τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Σμύρνης της λαμπρής εποχής προσεγγίζει η κυρία Ελένη Ράπτη στο πόνημα της με τίτλο” Σμύρνη. Το καύχημα της Ιωνίας. Η εκπαίδευση των Ελλήνων”
Παρακολουθεί την πορεία τους από τα πρώτα τους βήματα, όταν στις πρώτες δεκαετίες του 18ου αιώνα οι ελάχιστοι μορφωμένοι της εποχής προσπάθησαν να πείσουν τους Έλληνες κατοίκους της ιωνικής πρωτεύουσας πως είναι ανάγκη να μάθουν την ιστορία τους, α μπορούν να αντιλαμβάνονται τα μηνύματα της ορθόδοξης πίστης τους και να επικοινωνούν με τις κατακτήσεις των λαών της Δυτικής Ευρώπης στα γράμματα, στην τέχνη και στην επιστήμη. Στέκεται κυρίως στην ίδρυση της Ευαγγελικής σχολής, που ανέλαβε τον δύσκολο ρόλο να αντιπαρατεθεί με τα εκπαιδευτικά ιδρύματα των φραγκολεβαντίνου και με την προσπάθεια τους να προσηλυτίσουν τους απαίδευτους Έλληνες, καθώς οι καθολικοί μοναχοί και οι διαμαρτυρόμενοι ιεραπόστολοι είχαν ως στόχο τους την υποτίμηση της ορθοδοξίας και την προβολή της κυριαρχίας της Καθολικής Εκκλησίας. Παρακολουθεί επίσης τα πρώτα βήματα της εκπαίδευσης των κοριτσιών και την ίδρυση των πρώτων παρθεναγωγείων, τα οποία, κάτω από δύσκολες για την εποχή εκείνη συνθήκες, προσπαθούσαν να πείσουν τα κορίτσια ότι τα γράμματα θα τους δώσουν την ευκαιρία να απομακρυνθούν σιγά-σιγά από την προσήλωσή τους στις οικιακές και μόνο ασχολίες τους και να διαμορφώσουν τον χαρακτήρα των παιδιών τους με βάση τις κατακτήσεις της παιδείας και της πνευματικής καλλιέργειας.»
Ο κ. Αρχοντάκης συνεχίζει την πολύ σημαντική αυτή εισαγωγή στο βιβλίο, σημειώνοντας:
«Στέκεται με πολύ ενδιαφέρον στην παρουσία του Φιλολογικού Γυμνασίου, που έγινε, έστω και για μια δεκαετία μόνο, ο φορέας των ιδεών του διαφωτισμού και προκάλεσε ουσιαστικές και εποικοδομητικές αναταράξεις τα λιμνάζοντα νερά της παραδοσιακής διδασκαλίας, που περιόριζε τη μόρφωση στα δεδομένα παλαιότερων εποχών, τα οποία έχουν πια υποχωρήσει μπροστά στο ρεύμα των νέων ιδεών και αντιλήψεων.
Και, ‘οταν η Ευαγγελική Σχολή έγινε ο ναός της προόδου και της πνευματικής καλλιέργειας, ‘όταν πια τα Παρθεναγωγεία πρόσφεραν στις νεαρές Ελληνίδες δασκάλες τη δυνατότητα να διδάσκουν και αυτές με τη σειρά τους στα παιδιά των Ελλήνων του εσωτερικού της Μικράς Ασίας τη μητρική τους γλώσσα και τα ιδεώδη του ελληνικού πολιτισμού, τότε η συγγραφέας αναδεικνύει και έναν ακόμη σημαντικότατο ρόλο της ελληνικής εκπαιδευτικής κοινότητας.
Καταγράφει την προσπάθεια ενίσχυσης της εθνικής συνείδησης των Ελλήνων, οι οποίοι, μέσα σε ένα κλίμα ανταγωνιστικό, όφειλαν να διατηρήσουν τις αξίες που οι πρόγονοί τους πρόσφεραν στην ανθρωπότητα, με βάση τις οποίες ο άνθρωπος και τα δικαιώματα του βρίσκονται στο επίκεντρο της παιδείας και του πολιτισμού.
Απόρεια αυτής της λαμπρής πνευματικής πορείας ήταν η απόφαση της ίδρυσης του Ελληνικού Πανεπιστημίου της Σμύρνης, το οποίο όμως δεν πρόλαβε να λειτουργήσει, καθώς λόγω της Μικρασιατικής καταστροφής το “Φως εξ Ανατολών” έσβησε οριστικά.
Η κυρία Ελένη Ράπτη φώτισε τα κυριότερα σημεία της εκπαιδευτικής δραστηριότητας των Ελλήνων της Σμύρνης και της πορείας προς την πνευματική ανάπτυξη και προς υπεροχή του ελληνικού στοιχείου έναντι των άλλων σύνοικων εθνοτήτων. Και αυτό καταγράφεται στα πολύ θετικά στοιχεία του πονήματός της.»
