Ρωσία: Ένα “reality show” μοντέλων μετάβασης στην επόμενη φάση

157

*Της Pilar Bonet 

Η παραίτηση του ρώσου πρωθυπουργού Ντμίτρι Μεντβέντεφ και της κυβέρνησής του εκτόπισαν από το προσκήνιο την ομιλία του Βλαντίμιρ Πούτιν για την κατάσταση του έθνους και προκάλεσαν σοβαρά ερωτηματικά, παρά τη διαβεβαίωση του Μεντβέντεφ ότι η κίνησή του ήταν επιβεβλημένη λόγω των συνταγματικών αλλαγών που δρομολογεί ο ρώσος πρόεδρος.
Η κίνηση αυτή αιφνιδίασε μεγάλο μέρος της ρωσικής πολιτικής τάξης και οι περισσότεροι την αποδίδουν στον Πούτιν, όχι στον Μεντβέντεφ. Το ερώτημα είναι γιατί ανακοινώθηκε η παραίτηση αμέσως μετά την ομιλία του Πούτιν, με αποτέλεσμα να μη δοθεί η δέουσα προσοχή στις συνταγματικές τροπολογίες οι οποίες ενισχύουν τη Βουλή και την κυβέρνηση.

Εξίσου σημαντικά με αυτά που είπε ο Πούτιν στην ομιλία του είναι αυτά που δεν είπε. Και συγκεκριμένα, η αναγκαία σύγκληση μιας Συντακτικής Συνέλευσης για την τροποποίηση των κεφαλαίων 1,2 και 9 του Συντάγματος που ρυθμίζουν τις βάσεις του πολιτικού καθεστώτος, τα δικαιώματα και ελευθερίες των πολιτών, και τις τροπολογίες και αναθεώρηση του Συντάγματος, αντιστοίχως. Η Συνέλευση αυτή, το περιεχόμενό της και η λειτουργία της, διέπονται από έναν ειδικό νόμο που δεν έχει ακόμη ψηφιστεί. Οι τροπολογίες υποβάλλονται στη Συνέλευση αφού εγκριθούν από τα δύο σώματα του κοινοβουλίου με πλειοψηφία τριών πέμπτων και στη συνέχεια τίθενται σε δημοψήφισμα. Η Συντακτική Συνέλευση είναι απαραίτητη για να καταργηθεί η κυριαρχία των διεθνών συνθηκών επί της εθνικής νομοθεσίας, όπως επιθυμεί ο Πούτιν.

Την ίδια στιγμή δόθηκε το σύνθημα για τη διαδοχή στην κορυφή του κράτους, με μεγαλύτερη έμφαση στον «πατριωτικό» παράγοντα, όπως τον εννοεί ο Πούτιν. Ο τελευταίος πρότεινε ο αρχηγός του κράτους να μην έχει ζήσει στο εξωτερικό και να μην έχει αποκτήσει ποτέ άλλη υπηκοότητα από τη ρωσική.

Οι προτάσεις που διατυπώθηκαν παραπέμπουν σε ένα “ reality show” μοντέλων μετάβασης στην επόμενη φάση. Το «λευκορωσικό μοντέλο» (επανίδρυση ενός νέου κοινού κράτους) φαίνεται να έχει αποκλειστεί. Μένει το «μοντέλο Καζαχστάν», που επιτρέπει στον Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγιεφ, τον πρώτο πρόεδρο αυτής της χώρας, να διατηρήσει την επιρροή του στην κρατική πολιτική ως πρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας. Στην περίπτωση της Ρωσίας, αυτή η εξουσία θα μπορούσε να διατηρηθεί μέσω του Συμβουλίου του Κράτους, απ’όπου ο σημερινός πρόεδρος θα μπορούσε να εποπτεύει τον επόμενο. Αυτό το μοντέλο όμως περνάει και πάλι από τη Συντακτική Συνέλευση, αφού σήμερα το Συμβούλιο του Κράτους έχει συμβουλευτικό ρόλο και για να αποκτήσει εξουσίες πρέπει να αλλάξει το άρθρο 1 του Συντάγματος.

Μια άλλη δυνατότητα είναι η ενίσχυση του κοινοβουλίου, αλλά έχει πρακτικές δυσκολίες και αφήνει έξω τα ζητήματα ασφαλείας.

Οι ειδικοί βεβαιώνουν ότι η δημογραφική ανάπτυξη της Ρωσίας είναι δυνατή μόνο μέσω της μετανάστευσης και ότι καμιά πολιτική στήριξης της οικογένειας δεν μπορεί να ανατρέψει τη σημερινή αρνητική τάση. Ο πρόεδρος όμως, που δίνει προτεραιότητα στη δημογραφική ανάπτυξη ως παράγοντα ασφαλείας, δεν αναφέρθηκε καθόλου στη μετανάστευση και περιορίστηκε στη στήριξη της οικογένειας και της γεννητικότητας.

Το μόνο συμπέρασμα λοιπόν είναι ότι οι τροπολογίες έχουν στόχο τη συνέχιση της άσκησης της εξουσίας από τον σημερινό πρόεδρο. Ο νικητής του “ reality show” πάντως είναι ακόμη άγνωστος γιατί μπορεί να προκύψουν κι άλλα μοντέλα, ανάλογα με τον συσχετισμό των δυνάμεων ανάμεσα στα λόμπι που εκπροσωπούνται στην ηγεσία, αλλά και τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών του 2021.

* Η Πιλάρ Μπονέτ είναι πρώην ανταποκρίτρια της El Pais στη Μόσχα
 
Πηγή: El Pais